2025 yılı Haziran Ayı itibariyle Türkiye'nin toplam dış borcu 547 milyar dolardır. Bu borcun içerisinde, özel sektörün dış borcu da var. Net dış borcumuz ise 295 milyar dolardır.
Net dış borç kavramı yeni çıktı. Yabancı para cinsinden oluşan toplam finansal varlıklardan dış borçlar düşülerek bulunuyor. Net dış borç kavramının ekonomik mantığı şudur.
Türkiyede yerleşik kişiler, yabancı para cinsinden yurt dışı varlıklara yatırım yapıyor. Dışarıya yapılan yatırımlar için Türkiyede oluşan tasarruflar kullanılıyor. Örneğin, yabancı şirkete ait hisse senedi satın alan kişi, Türkiyede oluşan tasarrufu kullanıyor. Euro-bond satın alıyor. Yabancı varlıklar üzerine işlem yapan fonlara ortak oluyor. Ödemelerini, Türkiyede kazanılmış para ile yapıyor.
Yabancı paralar üzerinden işlem gören varlıklara ödenen dövizler Türkiyeden çıkıyor. Ülkede yerleşik bankaların, yabancı bankalar nezdinde tuttukları dövizler de var. Bunları topladığımız zaman Türkiyenin yabancı ülkelerden alacağı ortaya çıkar.
Alacağımızı, toplam borçtan düştüğümüz zaman, net borç hesaplanmış olur. Kuraldır. Alacak ile borç ödenmez. Ama fikir veriyor.
Bizim için önemli olan Kamunun Dış Borcudur. Çünkü, kamusal borç vatandaşın sırtına vergi yükü olarak biner. Gelecek kuşaklara aktarılır. Ödenemez ise, borç veren emir verir. 2025 yılı itibariyle kamusal dış borcumuz 225 milyar dolar idi.
Borç konusunda, ölçek MAASTRİCHT KRİTERİ dir. Kriter yüzde 60 dır. Ulusal hasılanın yüzde atmışından daha çok dış borcu olan devletler, borcu yüksek devletler arasına giriyor.
IMF tarafından hesaplanan ve yayımlanan 2025 yılı ulusal hasılamız 1 trilyon 565 milyar dolar dır. Borçlara oranlayalım.
Toplam borç/Ulusal hasıla= 547/1.565= yüzde 35 Maastricht kriterinin altında kalıyor.
Net borç daha da düşük, Net borç/Ulusal hasıla =295/1.565= yüzde 19.
Sonuç;
Maastricht kriteri yüzde 60 dır. Türkiye'nin toplam borcunun uslusal hasılaya oranı yüzde 35 dir. Mastrih kriterinin çok altında kalıyor. Kamusal borç ise ulusla hasılaya göre yüzde 14 gibi çok daha düşük bir oran.
Şu gerçeği hatırlatmakta yarar var. Avrupada Masstricht kriterini tutturan ülke yok. Türkiye borç batağında diyenlere inanmayın. Türkiye, dış borcu az ülkeler arasında bulunuyor.
Şinasi Kara
Yorumlar
Kalan Karakter: